Çocuklarda Öfke Kontrolü

ÇOCUKLARDA ÖFKE KONTROLÜ VE SALDIRGAN DAVRANIŞLARLA BAŞA ÇIKMA YOLLARI
 
“Öfkeli ve saldırgan bir çocuğum. Beni önce kabul et, sonra değiştir.”
 
                Öfke kontrol güçlüğü yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da sıkça gözlemlenen bir problemdir ve çocukların günlük yaşama uyum sağlamasını zorlaştırır. Çocuklarda öfke kontrol güçlüğünün nedenleri; boşanmış ebeveynler, ailede öfke kontrolünü sağlayamayan yetişkinlerin varlığı, kardeş kıskançlığı, istismar, henüz kendini ifade etmeye yetecek düzeyde gelişmemiş dil becerileri olabileceği gibi çocuğun mizacı da öfke kontrol güçlüğü yaşamasına neden olabilir.
Peki, öfkesini kontrol etmekte güçlük yaşayan ve saldırgan davranışlar sergileyen çocuklarımızla iletişim kurarken nelere dikkat etmeliyiz, neler yapmalı, neler yapmamalıyız?
1.       Öncelikle çocuğunuzun öfkeli ve zaman zaman saldırgan davranışlar sergileyen bir çocuk olduğunu kabul edin. ilk etapta sorgulamaktan, yargılamaktan ve inatlaşmaktan kaçının. Anlattıklarını dinleyin ve dinlediğinizi, onu anladığınızı geri bildirim vererek çocuğunuza gösterin.
Kabul edildiğini anlayan çocuklar kendilerini daha rahat ifade etme imkanı bulurlar. Ancak kabul edilmediğini düşünen çocuklar, ebeveynlerinin komutlarını, uyarılarını, tavsiyelerini dikkate almadığı gibi artan bir biçimde saldırgan davranışlar sergilemeye devam ederler.
2.       Çocuğunuzu hiç kimseyle kıyaslamayın ve öfkeli, sinirli, saldırgan gibi sıfatları çocuğunuzu tanımlarken, onun duyabileceği ortamlarda kullanmayın. Unutmayın, siz çocuğunuza karşı sürekli bu kelimelerle hitap ederseniz, çocuğunuzun bu özellikleri pekişecek ve kalıcı hale gelecektir.
3.       Birlikte özel oyun zamanları belirleyin. Haftada en az bir defa ve en az otuz dakikalık bir zaman dilimini birlikte “Özel Oyun Zamanı” şeklinde nitelendirerek değerlendirin. Özel oyun zamanının özellikleri:
·         Baştan kuralları belirleyin: Örneğin; her Perşembe saat 20:00-20:30 arası bu etkinliği gerçekleştireceğiz ve oyun oynarken kimse birbirine vurmayacak gibi kuralları önceden çocuğunuzla birlikte belirleyin. Oyun sırasında size vuracak olursa uyarın, davranışı tekrarlarsa oyunu bitireceğinizi söyleyin ve ikinci kez vuracak olursa oyunu bitirin. Süre dolunca oyunu bitirin. Çocuğunuz oynamaya devam edebilir ancak siz süre dolunca oyundan ayrılın.
·         Çocuklar bu süre zarfında istediği oyuncakla oynamakta özgürdür. Önemli olan kendine zarar vermeyecek şekilde oynamasıdır.
·         Oyuna kesinlikle müdahale etmeyin. “Neden silahla oynuyorsun, bebeğe neden vuruyorsun?” gibi ifadelerle oyunun arasına girmeyin. “Şu an bebeğe vuruyorsun, sanırım biraz öfkelisin.” Gibi durumu özetleyen ve yargılamayan ifadeler kullanmaya özen gösterin.
·         Çocuğunuz size hangi görevi veriyorsa, hangi rolde olmanızı istiyorsa onu olun. Özel oyun zamanının kaptanı çocuktur, siz tamamıyla çocuğunuzu takip edin.
·         Oyun oynarken evde başka çocuklar varsa onların oyunu bölmeyeceği zaman dilimlerini seçmeye özen gösterin. Özel oyun zamanı, öfke kontrol çalışmalarında birebir olarak uygulanması gereken zaman dilimleridir.
4.       Mola Yöntemi; öfkeli ve saldırgan davranışlarda bulunduğunda çocuğunuzu kaç yaşındaysa, o kadar dakika, dikkatini çekecek oyuncak veya nesnelerin olmadığı ortamda oturtun. Özellikle öfke kontrol güçlüğü yaşayan çocuklarda mola yöntemini uygulamak çok güçtür ancak zamanla çocuklar bu yolla kendi öfkelerini kontrol etmeyi ve öfkelendiklerinde mola vermeyi öğrenirler. Molayı uygularken dikkat edilecek noktalar;
·         Önceden problem davranışı belirleyin
·         Çocuğunuza bu davranışı yaparsa uygulayacağınız mola yöntemi hakkında bilgi verin
·         Davranış ortaya çıktığında çocuğunuzu mola yerine oturtun ve neden oraya götürüldüğünü tekrar açıklayın
·         Gerekirse kollarından tutarak zapt edin ancak kesinlikle fiziksel şiddetten kaçının.
 
 
Sevgiyle Kalın
Psikolog
Gülşen Kocatürk